Co dzieje się z twoim ciałem przy długotrwałej ekspozycji na acetonitryl i metanol?

**Autor: Oryginał z Internetu

Acetonitryl (CH₃CN) i metanol (CH₃OH) – ich nazwy mogą brzmieć technicznie, ale są używane niemal codziennie w laboratorium: do przygotowywania faz ruchomych, płukania strzykawek i przeprowadzania reakcji derywatyzacji. Ale co dzieje się z organizmem, jeśli jesteś na nie narażony przez długi czas?

Te dwie substancje mają kilka wspólnych cech: obie są cieczami, obie mają wyraźny zapach i obie mogą łatwo dostać się do organizmu przez drogi oddechowe i skórę. Mogą być wchłaniane do organizmu przez drogi oddechowe, przewód pokarmowy i skórę. Jednak ich mechanizmy toksyczności są zupełnie inne, a narządy docelowe, na które wpływają, również są odmienne.

Acetonitryl, znany również jako cyjanek metylu, zawiera grupę cyjanową (-CN) w swojej cząsteczce. Po dostaniu się do organizmu acetonitryl jest metabolizowany do cyjanku, który zakłóca oddychanie komórkowe. Konkretnie, po wejściu do organizmu acetonitryl jest metabolizowany przez wątrobę, najpierw przekształcając się w hydroksyacetonitryl, a następnie rozpadając się do formaldehydu i cyjanowodoru.

Co więcej, zatrucie acetonitrylem ma charakterystyczną cechę: powolny początek. W przeciwieństwie do ostrego zatrucia cyjanowodorem, które może prowadzić do upadku w ciągu kilku minut, okres utajenia zatrucia acetonitrylem wynosi zazwyczaj od 4 do 12 godzin. Narażenie na 160 ppm przez 4 godziny powoduje łagodne zaczerwienienie twarzy u połowy badanych.

Objawy obejmują osłabienie, nudności i wymioty, ucisk w klatce piersiowej i ból; w ciężkich przypadkach może wystąpić spadek ciśnienia krwi, drgawki i śpiączka, a także uszkodzenie nerek, takie jak białkomocz. Innymi słowy, jeśli przypadkowo wdychasz za dużo rano, możesz nie czuć się źle aż do popołudnia lub nawet wieczora – gdy zaczniesz się źle czuć, twoje ciało będzie już zatruwane od kilku godzin.

Sam metanol nie jest szczególnie toksyczny; prawdziwie niebezpieczny jest metabolit, który wytwarza w organizmie.

Pod wpływem dehydrogenazy alkoholowej w wątrobie metanol jest najpierw przekształcany w formaldehyd, a następnie w kwas mrówkowy. Kwas mrówkowy nie może być dalej metabolizowany przez organizm i stopniowo się gromadzi, powodując poważne uszkodzenie nerwu wzrokowego i potencjalnie prowadząc do ślepoty lub nawet śmierci. Formaldehyd jest 33 razy bardziej toksyczny niż metanol i szybko niszczy struktury komórkowe; kwas mrówkowy natomiast hamuje łańcuch oddechowy komórek, prowadząc do niedotlenienia tkanek, z najpoważniejszymi uszkodzeniami nerwu wzrokowego i siatkówki.

Pojedynczy przypadek silnego narażenia stanowi ostre zatrucie, ale tym, czym bardziej martwią się technicy laboratoryjni, jest przewlekłe uszkodzenie spowodowane 'obsługiwaniem trochę każdego dnia i wdychaniem trochę każdego dnia. Układ nerwowy, wątroba i skóra—oba rozpuszczalniki mają negatywny wpływ na twoje zdrowie.

Co budzi jeszcze większy niepokój, to fakt, że ryzyko dla zdrowia znacząco wzrasta w warunkach zawodowych, gdzie wentylacja jest słaba lub występuje bezpośredni kontakt z wysokimi stężeniami rozpuszczalników. Efekty synergistyczne wynikające ze wspólnego stosowania acetonitrylu i metanolu mogą nasilać toksyczność, dlatego wymagana jest szczególna ostrożność.

W praktyce technicy laboratoryjni często są jednocześnie narażeni na oba rozpuszczalniki – na przykład metanol i acetonitryl występują razem w fazie ruchomej chromatografii cieczowej, a oba są używane zamiennie podczas czyszczenia igieł – co skutkuje skumulowanym szkodliwym działaniem na organizm.

Wszystkie operacje z użyciem metanolu lub acetonitrylu muszą być przeprowadzane w dygestorium. Opuść szybę dygestorium tak nisko, jak to możliwe; nie wkładaj głowy do dygestorium. Tam, gdzie pozwalają na to warunki, rurkę odprowadzającą płyn z chromatografu cieczowego należy podłączyć bezpośrednio do pojemnika na odpady i szczelnie zamknąć; pojemnik na odpady powinien znajdować się w dygestorium.

Typowe rękawice laboratoryjne obejmują rękawice lateksowe, nitrylowe, PCV i neoprenowe. Rękawice nitrylowe są pierwszym wyborem do pracy z rozpuszczalnikami organicznymi: zapewniają doskonałą ochronę przed szerokim zakresem rozpuszczalników organicznych, a ich odporność chemiczna jest zazwyczaj lepsza niż rękawic lateksowych i PCV.

Pod żadnym pozorem nie należy używać rękawic z PVC – rękawice z PVC nie zapewniają ochrony przed substancjami organicznymi, takimi jak rozpuszczalniki. Wiele rozpuszczalników powoduje wymywanie plastyfikatorów z rękawic, co nie tylko prowadzi do zanieczyszczenia, ale także znacząco zmniejsza barierowość rękawic.

Szczegóły dotyczące obsługi rękawic: Sprawdź rękawice (szczególnie szwy na palcach) pod kątem rozdarć; unikaj dotykania wspólnych przedmiotów podczas eksperymentu; umyj ręce natychmiast po zdjęciu rękawic; natychmiast wymień rękawice, jeśli zostaną zanieczyszczone rozpuszczalnikami.

W standardowych warunkach laboratoryjnych, dygestorium w połączeniu z rękawicami nitrylowymi jest zazwyczaj wystarczające, aby zapobiec większości ekspozycji. Jednakże, jeśli wentylacja jest słaba, lub jeśli potrzebujesz obsługiwać duże ilości rozpuszczalników przez krótki okres czasu lub radzić sobie z wyciekiem, powinieneś nosić maskę gazową lub półmaskę ochronną przeznaczoną do ochrony przed oparami organicznymi.

Nosić okulary ochronne lub używać osłony dygestorium podczas przygotowywania rozpuszczalników. Jeśli rozpuszczalnik rozpryśnie się do oczu, natychmiast przepłukać obficie wodą ze stacji do przemywania oczu przez co najmniej 15 minut, unosząc powieki, aby zapewnić dokładne płukanie, i natychmiast zasięgnąć porady lekarza.

Noś bawełniane fartuchy laboratoryjne z długimi rękawami; nie wchodź do laboratorium w sandałach lub szortach. Jeśli rozpuszczalnik ma kontakt z odzieżą, natychmiast zdejmij zanieczyszczone ubrania i przepłucz je wodą. Przyzwyczaj się do mycia rąk i twarzy po zakończeniu eksperymentów; w żadnym wypadku nie należy używać metanolu ani acetonitrylu do mycia rąk.